Kiracı GES kurabilir mi?
Evet, kiracı GES kurabilir; mülk sahibinin noter onaylı muvafakati zorunludur ve mahsuplaşma abonelik sahibinin faturasında işler. 'Kiracı kuramaz' bilgisi yaygın ama yanlıştır.
Kural: muvafakat + abonelik
Kiracının GES kurmasının önünde yasal engel yok; iki şart var. Birincisi mülk sahibinin noter onaylı muvafakati. İkincisi abonelik: mahsuplaşma, elektrik aboneliği kimin üzerineyse onun faturasında işler — abonelik sizdeyse tasarruf doğrudan size yansır. Yeni uygulamada başvuruda tapu veya noter onaylı kira kontratından biri yeterlidir.
Apartman dairesi kiracısıysanız durum farklı: çatı ortak alan olduğu için tek başınıza kuramazsınız; mal sahibi ve yönetim onayı gerekir. Bu durumda balkon tipi (tak-çalıştır) sistemler pratik alternatiftir.
Sözleşmeye ne yazılmalı?
Sökülemeyen tesis hukuken mütemmim cüz sayılır — kira sonunda binada kalır. Bu yüzden kira sözleşmesine (veya ek protokole) devir ve tazmin hükmü koydurun: kira bitiminde sistem sökülecek mi, kalacaksa mülk sahibi hangi bedeli ödeyecek? Resmî mevzuatta kiracının kurduğu GES'in otomatik devir prosedürü tanımlı değildir; koruma tamamen sözleşmenizdedir.
Tersi senaryo da işler: ev sahibi kurarsa fayda fiilen kiracıya geçer; ev sahibi bunu kira bedeline yansıtarak alır. İki taraf için de en sağlıklı yol, yatırımı ve paylaşımı baştan yazılı hâle getirmektir.
Kiracı işletmeler (AVM, depo, fabrika)
Ticari kiracıda model aynıdır: bina sahibi/yönetim muvafakati alınır, tesis ticarethane aboneliği üzerinden saatlik mahsuplaşmaya tabi olur. Uzun vadeli kira kontratı olan, gündüz yoğun tüketimli işletmelerde kiracı GES'i güçlü bir yatırımdır — geri ödeme süresi kira süresinin içinde kalıyorsa denklem nettir.
Faturanızı yükleyin; kiracı senaryosunda size uygun güç ve geri ödeme süresini görün.